Dịch
QUAN ĐIỂM CỦA VCI THẾ NÀO TRƯỚC LUẬT TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) CHÍNH THỨC ĐƯỢC THÔNG QUA TẠI VIỆT NAM ?
- Người viết: CÔNG TY CP DỊCH VỤ VÀ TƯ VẤN ĐẦU TƯ lúc
- Tin tức thị trường
Chiều 10/12, Quốc hội đã thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo với tỷ lệ tán thành 90,7%, đưa Việt Nam trở thành một trong số ít quốc gia sở hữu khung pháp lý toàn diện về AI. Luật có hiệu lực từ 1/3/2026, gồm 35 điều, được xây dựng theo hướng “quản lý để phát triển”, cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng báo cáo về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý
dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo - Ảnh: VGP/TG
Luật khẳng định AI phải phục vụ con người và luôn có sự giám sát của con người trong các quyết định quan trọng. Luật đặt nền tảng cho tự chủ AI thông qua phát triển hạ tầng tính toán, dữ liệu mở và cho phép đầu tư trung tâm tính toán AI quốc gia.
Về quản lý rủi ro, doanh nghiệp tự đánh giá an toàn với hệ thống AI rủi ro cao nhưng không phải xin phép, cơ quan quản lý sẽ hậu kiểm. Luật bỏ mức phạt theo doanh thu, thay bằng quy định bồi thường toàn bộ thiệt hại và có thể đình chỉ cung cấp dịch vụ. Hệ thống AI rủi ro cao không được xếp vào “nguồn nguy hiểm cao độ”, nhưng luật bổ sung cơ chế bồi thường nghiêm ngặt để bảo vệ người dùng.
Các chính sách thúc đẩy phát triển gồm: thành lập Quỹ Phát triển AI quốc gia, triển khai AI Voucher, mở rộng dữ liệu dùng chung, hỗ trợ thử nghiệm mô hình mới, ưu đãi doanh nghiệp AI và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sandbox thử nghiệm được thiết lập cho các ứng dụng AI nhạy cảm để giảm rủi ro và chi phí cho doanh nghiệp.
Luật cũng tiếp cận các vấn đề mới như nội dung do AI tạo ra, đạo đức thuật toán và nghĩa vụ của nền tảng AI xuyên biên giới, giúp Việt Nam hội nhập các chuẩn mực quốc tế đồng thời bảo đảm chủ quyền số.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh việc ban hành Luật AI là cần thiết trong bối cảnh AI tác động sâu rộng đến kinh tế - xã hội. Việt Nam chọn cách tiếp cận kết hợp: an toàn chặt hơn Hàn Quốc nhưng nhẹ hơn châu Âu, phát triển mạnh mẽ như Nhật Bản, phù hợp điều kiện trong nước. Luật được thiết kế dưới dạng luật khung, chỉ quản lý đầu ra và hành vi sử dụng AI, không điều chỉnh mô hình AI. Dự thảo cũng tinh gọn phân loại rủi ro từ 4 xuống 3 mức: thấp, trung bình và cao, đi kèm quy định các hành vi bị cấm.
Quan điểm của chuyên gia VCI đối với vai trò của Luật trí tuệ trong bối cảnh hiện nay của đất nước.
Chuyên gia Đinh Tiến Đạt từ VCI nhận định rằng việc Quốc hội thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo cho thấy Việt Nam đang định hình rõ ràng vai trò giữa con người và AI trong kỷ nguyên số. Chuyên gia nhấn mạnh, AI mang lại sức mạnh vượt trội về tốc độ xử lý và khả năng phân tích, nhưng con người vẫn giữ vai trò trung tâm trong các quyết định quan trọng. AI chỉ nên hỗ trợ, không được phép thay thế con người ở những lĩnh vực đòi hỏi trách nhiệm, đạo đức và sự cân nhắc chuyên môn. Quan điểm này phù hợp với định hướng của luật: AI phải phục vụ con người và hoạt động dưới sự giám sát của con người. Đây được xem là cách tiếp cận thận trọng nhưng đúng đắn để Việt Nam vừa khai thác được tiềm năng của AI, vừa bảo đảm an toàn cho xã hội.